اين‌جور نيست كه راه عقب را به روى بشر بسته باشند . اميرالمؤمنين فرمود : الْيَمينُ وَ الشِّمالُ مَضَلَّةٌ وَ الطَّريقُ الْوُسْطى هِىَ الْجادَّةُ « 1 » راست روى و چپ روى گمراه كننده است ، راه راست راه مستقيم است . امكان انحراف در بشر پس بشر همان‌طور كه امكان پيشروى دارد ، امكان عقب روى هم دارد . بنابراين امكان انحراف در بشر هست . پس نمىشود قبول كرد كه روى هرچه كه در زمان پديده آمده و پديدهء قرن است و جديد ناميده شده ، اسم تجدد گذاشته شود و گفت خوب است . لذا به اين معنى تقاضاى زمان را پيروى كردن غلط است . بايد هشيار بود و روى آن پديده حساب كرد و با مقياسهاى ديگرى كه عرض مىكنم آن را سنجيد و ديد اگر خوب است آن را گرفت و اگر بد است آن را طرد كرد . به همين دليل ، مقتضاى زمان به معناى مد و پسند مردم را نمىشود تصديق كرد ؛ يعنى ما نبايد هميشه نگاه كنيم ببينيم ذوق اكثريت مردم زمان چيست ، همان‌طور كه راجع به مد در روزنامه‌ها مىخوانيد كه پديدهء قرن است . « پديدهء قرن » يعنى چه ؟ ! هروئين هم پديدهء اين قرن است ، در سابق نبود . بر اثر پيشرفت علم شيمى هروئين مىسازند . اگر شما ديديد مىخواهند چيزى را به عنوان پديدهء قرن بر شما تحميل كنند ، قبول نكنيد . شما ببينيد اين مد بالاى زانو پديدهء قرن است . پديدهء قرن يعنى چه ؟ ! در مورد پسند مىگويند مردم دنيا امروز اينچنين مىخواهند ؛ دنياى امروز اين را نمىپسندد ، آن را مىپسندد . « مىپسندد » يعنى چه ؟ ! مطلقِ پسند كه دليل نمىشود . تا اين صحبت به ميان مىآيد كه دست دزد را بايد بريد يا نه ، مىگويند آقا اين ديگر چه حرفى است كه شما مىزنيد ؟ ! دنياى امروز اين حرفها را نمىپسندد ! دزدى جرمى است كه در اجتماع واقع مىشود . سؤال مىكنيم : آيا جلو اين جرم را بايد گرفت يا نبايد گرفت ؟ همه مىگويند بايد گرفت ، ما هم قبول داريم . ما مىگوييم اسلام براى دزد يك چنين مجازاتى وضع كرده است و در عمل هم نشان داده كه آن وقت كه اين مجازات عملى بشود ، دزدى هم ريشه كن مىشود . حاجيهاى پنجاه

--> ( 1 ) نهج البلاغه ، خطبهء 16